Mirziyoyev’den Türk Dünyasına 100 Projelik Yatırım Vizyonu

Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, 30 Ekim 2026 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilen Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi’nde Türk dünyasının ekonomik iş birliğini geliştirmeye yönelik yeni bir girişim önerdi. Mirziyoyev’in konuşmasında öne çıkan “Türk Dünyası-100” programı, üye ülkeler arasında 100 stratejik ortak yatırım ve sanayi projesinin hazırlanmasını öngörüyor.

Programın temel hedefleri arasında ortak üretim kapasitesinin artırılması, stratejik sektörlerde yatırımların geliştirilmesi ve Türk devletleri arasındaki ekonomik bağlantıların güçlendirilmesi bulunuyor.

Mirziyoyev, projelerin finansmanında Türk Yatırım Fonu ile uluslararası finans kuruluşlarının kaynaklarından yararlanılmasını önerdi. Böylece ortak yatırım girişimlerinin finansmanına yönelik kurumsal bir model oluşturulması gündeme geldi.

Stratejik Minerallerin İşlenmesi ve Yeşil Enerji Üretimi Öne Çıkıyor

Mirziyoyev, “Türk Dünyası-100” programında stratejik ve nadir minerallerin kapsamlı biçimde işlenmesini, yeşil enerji ekipmanlarının yerel üretimini ve yüksek katma değerli sanayi imalatını öncelikli alanlar arasında gösterdi.

Bu yaklaşım, Türk devletlerinin doğal kaynaklarını ortak sanayi yatırımlarıyla değerlendirmesini ve üretim zincirlerinde daha güçlü bir konuma ulaşmasını hedefliyor. Özellikle kritik ham maddelerin işlenmesi ve enerji teknolojilerinde üretim kapasitesinin geliştirilmesi, bölgesel ekonomik iş birliğinin önemli başlıkları arasında bulunuyor.

Türk Yatırım Fonu ve Uluslararası Finans Kuruluşları Gündeme Geliyor

Önerilen projelerin finansmanında Türk Yatırım Fonu’nun etkin biçimde kullanılmasını isteyen Mirziyoyev, uluslararası finans kuruluşlarının kaynaklarının da sürece dâhil edilmesini teklif etti.

Bu modelin geliştirilmesiyle üye ülkeler arasındaki ortak yatırım girişimlerinin finansmana erişiminin kolaylaştırılması ve stratejik sektörlerde uzun vadeli iş birliklerinin desteklenmesi amaçlanıyor.

Orta Koridor’da Ortak Lojistik Ağı Kurulması Öneriliyor

Mirziyoyev, Türk devletleri arasındaki ulaştırma ve lojistik bağlantılarının güçlendirilmesine de dikkat çekti. Bu kapsamda ortak yönetim anlayışıyla faaliyet gösterecek lojistik komplekslerden oluşan bir ağ kurulmasını önerdi.

Orta Koridor ve bağlantılı güzergâhların etkin kullanılması, bölge ülkelerinin uluslararası ticaretteki konumunu güçlendirecek başlıklar arasında bulunuyor. Ortak lojistik altyapısının geliştirilmesi, ticaret akışının hızlandırılmasına ve transit taşımacılık kapasitesinin artırılmasına katkı sağlayabilir.

Türk Turizm İttifakı Kurulması Teklif Ediliyor

Özbekistan Cumhurbaşkanı, turizm alanındaki iş birliğini geliştirmek amacıyla “Türk Turizm İttifakı” kurulmasını teklif etti. Konuşmasında Türk devletlerinin 2025 yılında 100 milyondan fazla yabancı turisti ağırladığı bilgisini paylaştı.

Turizm hareketliliğinin artırılması için vatandaşların karşılıklı seyahatlerini kolaylaştıracak çok taraflı bir anlaşma yapılmasını da önerdi. Ulusal kimlik kartlarıyla seyahat imkânlarının genişletilmesi ve sınır geçişlerinin kolaylaştırılması bu öneriler arasında yer aldı.

Özbekistan, Türk Devletleri Gençlerine Her Yıl 200 Burs Öneriyor

Eğitim alanındaki iş birliğine de değinen Mirziyoyev, Özbekistan’ın “Yeni Özbekistan Burs Programı” kapsamında Türk devletlerinden gençlere her yıl 200 eğitim bursu tahsis etmeye hazır olduğunu açıkladı.

Teklif, Türk dünyasında akademik hareketliliğin artırılmasını ve gençler arasındaki eğitim bağlarının güçlendirilmesini amaçlıyor. Düzenli burs programı, üye ülkelerin üniversiteleri ve akademik kurumları arasında yeni iş birliklerinin geliştirilmesine de zemin hazırlayabilir.

Ticari Uyuşmazlıklar İçin Çok Taraflı Hukuki Anlaşma Öneriliyor

Mirziyoyev, ekonomik ilişkilerin gelişmesiyle birlikte ticari süreçlerde hukuki iş birliğinin de güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu doğrultuda ticari konularda karşılıklı hukuki yardımlaşmayı düzenleyen çok taraflı bir anlaşma yapılmasını önerdi.

Teklif kapsamında mahkeme kararlarının tanınması ve uygulanması ile hukuki taleplerin ve belgelerin elektronik ortamda iletilmesini sağlayacak ortak bir platform kurulması da gündeme geldi. Böyle bir mekanizma, üye ülkeler arasındaki ticari işlemlerin hukuki altyapısını güçlendirebilir.

2027 Yılının Doğayı Koruma Yılı İlan Edilmesi Destekleniyor

Mirziyoyev, çevre politikaları kapsamında 2027 yılının Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde “Doğayı Koruma Yılı” ilan edilmesine yönelik girişime destek verdiğini belirtti. Bu öneri, üye ülkeler arasında çevre koruma ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında ortak çalışmaların geliştirilmesini gündeme taşıdı.

Özbekistan Cumhurbaşkanı ayrıca Türk dilleri arasındaki ortak kelime birikimini ortaya koyacak bir “Ortak Türkçe Kelimeler Sözlüğü” hazırlanmasını teklif etti. Çalışmanın, Türk dünyasının dil ve kültür alanındaki ortaklığını güçlendirmesi hedefleniyor.

Türk Dünyası-100 Programının Uygulama Çerçevesi Bekleniyor

Mirziyoyev’in “Türk Dünyası-100” önerisi, Türk devletleri arasındaki ekonomik iş birliğinin somut yatırım ve sanayi projeleri üzerinden geliştirilmesini hedefliyor. Girişimin kapsamı, finansman yapısı ve uygulama takvimi ise sonraki aşamalarda netleşecek.

Zirvede açıklanan öneride 100 projenin ayrıntılı listesi, toplam yatırım bütçesi ve ülkelere göre dağılımı paylaşılmadı. Bu nedenle “Türk Dünyası-100”, Mirziyoyev tarafından sunulan bir program önerisi niteliği taşıyor. Girişimin teşkilat bünyesinde nasıl değerlendirileceği ve uygulama mekanizmasının nasıl oluşturulacağı önümüzdeki dönemde açıklığa kavuşacak.